فرصت

امام علی علیه السلام: وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ تَكُنْ مِنْ أَهْلِهِ

به نيكوكارى امر كن تا خود در زمره نيكوكاران در آيى

حاج آقا نظافت در کلاس تفسیر نهج البلاغه می گفتند حضرت می فرمایند: "وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ تَكُنْ مِنْ أَهْلِهِ. یعنی اگر امر به معروف صحیح باشد، خود امر کردن به معروف، کمک می کند که آدم اهل معروف شود."

به نظرم به این می گویند هم افزایی در جمع مومنانه. یکی دیگر را امر می کنی، آیینه وار، عملش به خودت منعکس می شود . خیلی دقیق است این انسجام مومنانه. مثل عمل به علم که باعث زیادی علم می شود و پشت بندش زیاد شدن عمل.

یک مقدار شبهات عملیاتی ما را هم جواب می دهد. چون خیلی وقتها می گوییم وقتی خودمان عمل نمی کنیم، از باب لم تقولون ما لا تفعلون، اصلا امر هم نکنیم.

بحثش که اصولا مفصل است و باید علما رویش بحث کنند، اما برداشت ابتدایی بنده این است که آنجا مذمت کار زمانی است که طرف اصلا اهل عمل کردنش نیست، و از باب نفاق و سر ملت را گرم کردن دارد حرف می زند. اما در جمع ایمانی - المومنون و المومنات بعضهم اولیاء بعض یامرون بالمعروف ینهون عن المنکر - کسی بنای عمل نکردن ندارد، اگر چه ممکن است موانع انگیزشی و اخلاقی و اینها داشته باشد. در اینجور موارد امر به معروف خودش یک فشار نرم و آرامی روی آدم می آورد که خودش هم عمل کند.

و البته شاید یک نتیجه دیگر هم می تواند داشته باشد که اگر کسی هی دارد امر می کند و خودش اهل معروف نمی شود یا هی دارد نهی می کند و خودش اهل پرهیز از گناه نمی شود، یک ریگی هست در کفش.

جالب است، زمانی که روی نکات فقهی امر به معروف کار می کردم، می گفتم که از لحاظ فقهی، اهل عمل بودن، شرط نیست برای امر به معروف، خرده گرفته می شد که یعنی چه؟ چرا اینقدر شکاف بین فقه و اخلاق و نگاه تربیتی داریم؟...

عمل کردن به قول و عمل کردن به علم ، از آن دست مباحث خیلی سنگین هست در نگاه تربیتی.

در عمل کردن به علم هم یک همچو چیزی داریم. روایتی است در میزان الحکمة بخش علم که از حضرت عیسی علیه السلام می پرسند که اگر علم بدون عمل این همه عقوبت دارد، اصلا خب آدم علم فرانگیرد که اگر عمل نکرد، عقوبت شود. حضرت می فرمایند نخیر، علم را با نیت عمل کردن بیاموزید. (نقل به مضمون)

آدم فکر می کند که واقعا اگر همه با این ترس به دنبال علم نمی رفتند، اصلا باب علم مسدود می شد...

دیگر خیلی منبری شد، فقط همان نکته بالا را می خواستم بگویم.