تاریخ همیشه خواندنی است. چه آدم بخواهد درس و عبرت بگیرد. چه بخواهد امید و نشاط بگیرد که یک کار شدنی است و می توانیم. چه بخواهد احساس هویت کند و از همه مهم تر اینکه بفهمد در چه جریانی از تاریخ است و می خواهد ادامه دهنده چه جبهه و جریانی باشد.

با این اوصاف، آدم ممکن است با هر لایه ای از تاریخ نویسی انس بگیرد چه ماده تاریخ باشد، چه تحلیل و چه فلسفه تاریخ. اما اگر همه این سه لایه را با هم داشته باشد، لطفش بیشتر است.

همچنین ممکن است بگوییم آدم می تواند هوشیارانه به سراغ هر مورخی برود و لزوما رنگ هم نگیرد. در این مورد یک بحث اساسی هست و آن بی طرف بودن یا نبودن تاریخ نویسان است. سودار بودن روایت های تاریخ را به صورت جدی در مقالات و مصاحبه های استاد یعقوب توکلی خواندم و بعدا نیز گاه چشیدم  ادعای بی طرفی در تاریخ نویسی دروغی بیش نیست.

و الان کتابی خوب در این زمینه خوانده ام. انتشارات آرما کتاب خوبی را با نام "بصیرت تاریخی؛ اصول شناخت تاریخ تحولات معاصر ایران" را از دکتر موسی نجفی چاپ کرده.

این کتاب مجموعه ای از نوشتارها و گفتارهایی است که نویسنده در مورد محدوده زمانی پنج قرن اخیر تاریخ معاصر ایران نوشته است. از صفویه تا انقلاب اسلامی ایران و در این محدوده، تحولات تاریخی را که به نظر نویسنده جنبش دینی در آنها اصلی ترین حرف را زده است مرور می کند. و البته نه تمامی این تحولات را، بلکه به ادعای نویسنده، خواسته است اصولی برای شناخت این تحولات به دست دهد.

از آنجا که کتاب متشکل از تعدادی مقالات و گفتارهاست، بعضی مباحث تکراری نیز در آنها یافت می شود، اما همین تکرار، نشان می دهد که حساسیت نویسنده، بر چه موضوعاتی است و دغدغه چه مباحثی را دارد.

تغییر وزن برخی شخصیتها و جریان ها و حتی وقایع در ذهن خواننده، یکی از اصلی ترین خصوصیات کتاب است. نویسنده نگاهی انتقادی به تاریخ نویسی دارد و معتقد است اصالت ها و مرزهایمان را خودمان باید تعیین کنیم، خوب و خوبتر و اصیل و اصیل ترمان را خودمان باید تعیین کنیم از دریچه نگاه خودمان، نه اینکه بنشینیم که روشنفکران خودمان را و تاریخ مان را مثله کنند و تقابل های تاریخی را شکل دهند و آن موقع ما بیاییم و هی جواب بدهیم و شبهه رفع کنیم.

بعضی مطالب نیز در کتاب خیلی به چشمم آمد، مثل هویت های سه گانه ایران و ترتیب اولویت آنها از منظر نویسنده، دسته بندی گامهای مهم تاریخ معاصر ایران، تحلیلی بسیار خوب از مشروطه و مخصوصا مقدمات تحلیل آن، اصرار بر نقطه شروع نهضت دینی ملت ایران از نهضت تنباکو، به جای شروع از سیدجمال و تحلیل در مورد اختلاف اصالتهای آنها.

معتقدم در بحران غفلت ها در عرصه تاریخ مخصوصا در حوزه نشر، و مخصوصا تر برای مخاطب جوان دانشجو که اهل خواندن کتابهای قطور و سنگین نیست، کتابی اینچنین بسیار غنیمت است. چرا که لااقل بنده چنین مباحثی را حداکثر در سخنرانی و یا یک کلاس شفاهی شنیده بودم که خودش خیلی فرق دارد با کتاب. هر چند که موقع خواندن به سوالات و احیانا ابهاماتی برخوردم که باید دنبالش بروم.

کتاب 251 صفحه است با قطع رقعی کوچک. قیمتش را زده 4000 تومان.